3 cách để không bao giờ hết chuyện để nói
· Minh Trương
Bạn đã bao giờ gặp một người mình rất muốn làm quen, dù là đồng nghiệp, đối tác hay một người mình có cảm tình, nhưng chỉ sau vài câu xã giao, cuộc hội thoại gần như đi vào ngõ cụt?
Những khoảng lặng ngượng ngùng xuất hiện, cả hai dường như không còn gì để nói, dù bạn vẫn muốn tìm hiểu thêm về đối phương.
Vậy làm thế nào để luôn có chuyện để nói mà không khiến cuộc trò chuyện trở nên gượng ép? Bí quyết nằm ở cách chúng ta đặt câu hỏi.
Dưới đây là 3 cách, từ đơn giản đến nâng cao, để bạn luôn duy trì một cuộc hội thoại tự nhiên.
1. Mirror Questions
Đây là cách trực tiếp và dễ áp dụng nhất.
Ví dụ:
A: "Chào, dạo này khoẻ không?"
B: "Cũng ổn. Còn bạn?"
A: "Mình cũng ổn."
Mirror Questions đơn giản là hỏi lại người đối diện câu hỏi họ vừa đặt ra cho mình.
Chúng ta thường làm điều này gần như tự động, bởi đó là một quy tắc xã giao quen thuộc. Người khác hỏi thăm mình, mình hỏi thăm lại. Cách này giúp duy trì cuộc trò chuyện mà không đòi hỏi nhiều suy nghĩ hay sự sáng tạo.
Tuy nhiên, chính sự tiện lợi đó cũng là hạn chế lớn nhất, vì những câu hỏi hỏi ngược thường không xuất phát từ sự tò mò hay quan tâm thực sự. Và khi cả hai liên tục hỏi lại những câu giống nhau, cuộc trò chuyện khó có thể phát triển theo chiều hướng lâu dài và thú vị.
Mirror Questions vẫn rất hữu ích, đặc biệt ở giai đoạn đầu của một cuộc trò chuyện. Nhưng nếu muốn tiến xa hơn, chúng ta cần những cách đặt câu hỏi nâng cao hơn.
2. Topic-Switching Questions
Không phải lúc nào chúng ta cũng cần tiếp tục chủ đề hiện tại. Đôi khi, một câu hỏi đột ngột về chủ đề hoàn toàn mới có thể mở ra những hướng trò chuyện thú vị hơn.
Ví dụ:
A: "Dạo này khỏe không?"
B: "Mình vẫn khỏe, chỉ hơi bận công việc thôi. À mà bạn xem phim Avengers mới chưa?"
A: "Chưa, nghe nói hay lắm. Bạn xem rồi à?"
B: "Ừ, mình vừa xem cuối tuần trước."
Thay vì hỏi ngược lại "Còn bạn?" như Mirror Questions, B chủ động giới thiệu một chủ đề mới.
Đây chính là Topic-Switching Questions, những câu hỏi giúp chúng ta chuyển từ một chủ đề quen thuộc sang một chủ đề khác.
Cách đặt câu hỏi này đặc biệt hữu ích khi hai người mới quen và chưa biết nhiều về sở thích hay mối quan tâm của nhau. Thay vì chỉ xoay quanh những câu hỏi xã giao về công việc, thời tiết hay cuộc sống hằng ngày, chúng ta có thể thử đưa vào một sự kiện, một mẩu tin tức hoặc một điều thú vị mà mình vừa biết. Qua đó, cả hai sẽ có cơ hội khám phá những mối quan tâm chung và tìm ra những chủ đề đáng để nói tiếp.
Tuy nhiên, chuyển chủ đề không có nghĩa là liên tục xoay chuyển một cách tùy tiện. Nếu đối phương đang hào hứng chia sẻ, việc đột ngột chuyển hướng có thể khiến họ cảm thấy không được tôn trọng.
Vì vậy, mặc dù Topic-Switching Questions thường được ưa chuộng và hiệu quả hơn Mirror Questions trong việc duy trì hội thoại, vẫn còn một cách đặt câu hỏi vượt trội hơn cả.
3. Follow-up Questions
Nếu Topic-Switching Questions giúp chúng ta mở ra những chủ đề mới, thì Follow-up Questions làm điều ngược lại: đi sâu hơn vào những gì đối phương vừa chia sẻ.
Ví dụ:
A: "Dạo này mình bắt đầu tập chạy bộ."
B: "Ồ, sao tự nhiên lại thích chạy vậy?"
A: "Mới đầu do bạn rủ, giờ thành thói quen luôn."
B: "Thế giờ bạn vẫn chạy cùng bạn ấy hay chạy một mình?"
Thay vì chuyển sang chủ đề khác, B tiếp tục đặt câu hỏi dựa trên những gì A vừa chia sẻ.
Điểm đặc biệt của Follow-up Questions không chỉ nằm ở việc giúp cuộc trò chuyện đi sâu hơn, mà còn ở cách chúng thể hiện sự quan tâm. Khi bạn hỏi thêm về một chi tiết người khác vừa nhắc đến, bạn đang cho họ thấy rằng mình thực sự lắng nghe và muốn tìm hiểu thêm.
Những câu hỏi như vậy giúp đối phương cảm thấy được chú ý, thấu hiểu và thoải mái chia sẻ hơn. Từ đó, những cuộc trò chuyện bình thường cũng có thể trở thành cơ hội để xây dựng các mối quan hệ ý nghĩa hơn.
Đến đây, bạn có thể thắc mắc:
Làm thế nào để nghĩ ra Follow-up Questions ngay trong lúc trò chuyện?
Trong MISOM, mình có giới thiệu một mental model có tên gọi Micro Star. Không chỉ giúp bạn mở rộng câu trả lời, Micro Star còn có thể được ứng dụng để đặt những câu hỏi follow-up từ nhiều góc độ.
Ví dụ: Khi ai đó nói: "Anh thích ăn bít tết."
Thay vì phải nghĩ ra một chủ đề mới, bạn có thể áp dụng 5 góc nhìn của Micro Star để follow up:
- Context: "Anh thích ăn bít tết từ trước đến giờ hay mới khám phá ra gần đây?"
- Now / Future: "Dạo gần đây khẩu vị của anh có thay đổi gì không?"
- Example: "Có lần nào anh ăn bít tết mà đến giờ vẫn ấn tượng không?"
- Numbers: "Một tuần anh thường ăn bít tết mấy lần?"
- Names: "Ở Hà Nội có nhà hàng bít tết nào anh đặc biệt thích không?"
Chỉ từ một câu nói đơn giản, chúng ta đã có nhiều hướng để tiếp tục cuộc trò chuyện mà không cần liên tục nghĩ ra chủ đề mới.
Để tìm hiểu chi tiết Micro Star là gì và cách áp dụng, bạn xem thêm tại Bài 14: Mô hình Micro Star.
Tuy nhiên, không phải cứ hỏi nhiều hay liên tục đào sâu là cuộc trò chuyện tự động trở nên tốt hơn. Đôi khi, những câu hỏi tưởng chừng thể hiện sự quan tâm lại có thể khiến đối phương cảm thấy không thoải mái, đặc biệt khi chúng quá riêng tư hoặc người đó chưa sẵn sàng chia sẻ.
Vậy đâu là dấu hiệu để bạn nhận ra khi nào thì nên hỏi sâu hơn, khi nào nên chuyển chủ đề, khi nào nên đơn giản là dùng Mirror Questions và chủ động kết thúc cuộc trò chuyện?
Đây sẽ là chủ đề mình sẽ nói kỹ hơn trong bài viết sắp tới.